Θυμάμαι την πρώτη μου ανάβαση σε βουνό: ήταν πριν πολλά χρόνια, ένας Μάιος στον Όλυμπο και είχα σαν στόχο να ανέβω στον Μύτικα. Η πρόσβαση περιλάμβανε αρκετές ώρες διαδρομής, καθώς και τη διάσχιση μεγάλων κομματιών με χιόνι, ενώ μια δυνατή μπόρα μούσκεψε το βαμβακερό στρατιωτικό μου και παρέμενε έτσι για την υπόλοιπη διαδρομή...

Έφτασα στο Λαιμό μέσα σε καταιγίδα με χαλάζι και, καθώς το χιόνι κάλυπτε τα πάντα από πάνω μου, άρχισα να εύχομαι να είχα φέρει μαζί μου κραμπόν. Πριν περάσει πολλή ώρα, γλίστρησα και βρέθηκα να τσουλάω στο παγωμένο χιόνι προς το γκρεμό. Μόλις που κατάφερα να σταματήσω με το (δανεικό) πιολέ μου. Ο ουρανός ήταν σκοτεινός κι έφτυνε ένα διαβολικό μίγμα από καταιγιστικό χιόνι και βροχή όταν έφτασα στο οροπέδιο, όπου ανακάλυψα ότι είχα ξεχάσει να πάρω μπίβι σακ, ενώ ο πουπουλένιος μου υπνόσακος ήταν ήδη μούσκεμα. Ευτυχώς υπήρχε η φιλόξενη τζαμαρία του ΣΕΟ, όπου πέρασα το βράδυ παγωμένος, πεινασμένος και γενικά σε μίζερη κατάσταση μέχρι που ο καιρός ξέσπασε και μπορούσα πια να κατέβω.
“Η τέχνη του υποφέρειν”, “Πώς θα περάσετε χειρότερα” – αυτές και άλλες ζουμερές περιγραφές υποδηλώνουν πως η ορειβασία και δη ο αλπινισμός απαιτούν ένα συγκεκριμένο επίπεδο δέσμευσης το οποίο απουσιάζει π.χ. στο μπούλντερινγκ. Η αλπική αναρρίχηση ή ακόμα και το δύσκολο χειμερινό βουνό, απαιτεί έναν τόνο εξοπλισμό και μια ευρεία γκάμα δεξιοτήτων επιβίωσης και όλα αυτά μαζί τείνουν να περιορίζουν την απήχησή τους στον περισσότερο κόσμο. Ανεξάρτητα από τις φιλοδοξίες σας –μια ανάβαση είτε στα Ιμαλάια σε αλπικό στιλ, είτε σε ένα ελληνικό -με ήπια κλίση–  βουνό χειμώνα, το κλειδί όταν ξεκινάτε είναι να προσπαθήσετε να παραμείνετε άνετοι, πράγμα που με τη σειρά του απαιτεί να αγοράσετε λογικό και λειτουργικό εξοπλισμό. Θα θεωρήσουμε ως δεδομένο ότι έχετε ήδη ένα βασικό υπόβαθρο στην πεζοπορία και την κατασκήνωση, κι έτσι πιθανόν να έχετε ήδη στην κατοχή σας κάποια από αυτά τα υλικά. Το επόμενο βήμα είναι να αποφασίσετε ποιο συγκεκριμένο ορειβατικό εξοπλισμό θα χρειαστείτε για να κάνετε με ασφάλεια μια μη τεχνική ανάβαση, η οποία όμως μπορεί να περιλαμβάνει μια διάσχιση παγετώνα. Για πιο τεχνικό εξοπλισμό διαβάστε το άρθρο που αφορά τον πάγο και το μικτό πεδίο.

ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
Ιδού τι διαχωρίζει την ορειβασία από την απλή ορεινή πεζοπορία. Το γεγονός ότι μπορεί να καταλήξετε σε μια κρεβάς, σημαίνει ότι θα χρειαστεί να έχετε μαζί σας όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό για να απεγκλωβίσετε κάποιο σχοινοσύντροφο. Ή ίσως βρεθείτε στη θέση να δείτε πέντε σχοινοσυντρόφους σας να γλιστρούν σε μια πλαγιά και να χρειαστεί να αναχαιτίσετε την πτώση τους, αλά Pete Schoening στο K2 το 1953. Όποια κι αν είναι η κατάσταση, υπάρχουν μερικά υποχρεωτικά πράγματα που θα χρειαστείτε.

ΜΠOΤΕΣ:

Ας αρχίσουμε με τα πόδια σας, αφού αυτά είναι τελικά που σας ανεβάζουν και σας κατεβάζουν – αριστερό πόδι - δεξί πόδι, περπάτημα το λένε. Αρχίστε με ένα ζευγάρι ισοθερμικές κάλτσες και ύστερα προσθέστε ένα μονωτικό ζευγάρι από μαλλί ή συνθετικό υλικό. Κατόπιν έρχονται οι μπότες. Η μεγάλη απόφαση εδώ είναι ανάμεσα σε μονές ή διπλές μπότες. Οι μονές μπότες, κατασκευασμένες είτε από δέρμα είτε από συνθετικό υλικό, τείνουν να είναι πιο άνετες, πιο ευκολοφόρετες, ενώ είναι και πιο ελαφριές. Το μειονέκτημα είναι ότι μουσκεύουν και έχουν την τάση να παραμένουν έτσι. Είναι επίσης λιγότερο ζεστές από τις διπλές, παρόλο που διατίθενται στην αγορά και μονωμένα μοντέλα. Έτσι, για πιο σύντομες εξορμήσεις σε κορυφές χαμηλότερου υψομέτρου, ειδικά αυτές με μεγάλη πρόσβαση, οι μονές είναι το εισιτήριό σας. Όμως, αν πρόκειται να βρίσκεστε εκεί έξω αρκετό διάστημα, εξετάστε την περίπτωση των διπλών μποτών. Αυτές αποτελούνται από ένα εξωτερικό περίβλημα με μια εσωτερική μονωμένη επένδυση. Η επένδυση βγαίνει, κάτι που είναι βολικό τη νύχτα, εφόσον θα χρειαστεί να κοιμηθείτε μόνο με αυτήν και όχι με ολόκληρη την μπότα μέσα στον υπνόσακο. Ενώ οι διπλές μπότες θεωρούνται παραδοσιακά βαριές, δύσχρηστες και ακατάλληλες για τεχνικό σκαρφάλωμα, τα σύγχρονα μοντέλα προσφέρουν επιδόσεις συχνά ανάλογες με αυτές των μονών μποτών.
Θα χρειαστείτε επίσης κάποιες γκέτες, έτσι ώστε να μην καταξεσκίζετε τα μπατζάκια του αδιάβροχου παντελονιού σας με ξώφαλτσες κραμπονιές και για να εμποδίζετε το χιόνι μπαίνει στις μπότες σας. Εφόσον οι γκέτες είναι φτιαγμένες για να αχρηστεύονται, μάλλον δεν αξίζει να επενδύσετε πάρα πολύ για ν’ αγοράσετε ένα ζευγάρι – κάτι απλό το οποίο να καλύπτει τον αστράγαλό σας και την κορυφή της μπότας σας είναι αρκετό. Για ζέστη, κάποιοι φορούν σούπερ-γκέτες, οι οποίες είναι μονωμένες και καλύπτουν μεγαλύτερο μέρος του ποδιού, όμως κι αυτές αφήνουν εκτεθειμένη τη σόλα. Στα μεγάλα υψόμετρα θα χρειαστείτε overboots – συνήθως από νεοπρέν, οι οποίες περιβάλλουν εντελώς το πόδι για μέγιστη ζέστη. Ωστόσο, εφόσον τα overboots καλύπτουν και τη σόλα της μπότας, μπορούν να φορεθούν μόνο με κραμπόν ή πέδιλα του σκι.

ΡΟΥΧΙΣΜOΣ:

Για το κάτω μέρος του σώματός σας, αρχίστε μ’ ένα θερμοεσώρουχο. Θα κινείστε την περισσότερη ώρα, επομένως προνοήστε ανάλογα και μην ντυθείτε πολύ βαριά. Πάνω από το θερμοεσώρουχο φορέστε ένα διαπνέον παντελόνι – είτε shoftshell είτε hardshell. Το shoftshell διαπνέει καλύτερα από το hardshell, όμως όταν κορεστεί από υγρασία, θα μουσκέψει. Όπως και στην περίπτωση των μποτών, για μεγαλύτερες πορείες ή κάθε φορά που το δελτίο καιρού είναι αμφιλεγόμενο, προτιμήστε τα παντελόνια hardshell. Μπορείτε επίσης να φορέσετε σαλοπέτα, που είναι πιο ζεστή από το παντελόνι, αλλά και πιο βαριά και λιγότερο βολική όταν θέλετε να φορέσετε στρώματα.
Οι ίδιες αρχές ισχύουν για το πάνω μέρος του σώματος, όμως με ακόμα περισσότερη εστίαση στα στρώματα ρούχων, που επιτρέπουν την καλύτερη διαχείριση της θερμοκρασίας και της υγρασίας. Οτιδήποτε φοράτε πρέπει να απομακρύνει την υγρασία από το σώμα σας. Για να γίνει αυτό, πρέπει να περάσει η υγρασία από όλα σας τα ρούχα. Όσο περισσότερα στρώματα-ρούχα φοράτε –και όσο λιγότερο διαπνέον είναι κάθε στρώμα–, τόσο λιγότερο αποτελεσματική θα είναι αυτή η διαδικασία. Επίσης, εφόσον τα στρώματα που φοράτε θα υγρανθούν στη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, πρέπει τόσο να στεγνώνουν γρήγορα, όσο και να προσφέρουν μόνωση ενώ είναι υγρά. Επομένως, όχι βαμβάκι. Εμένα μου αρέσει να φοράω ένα T-shirt από πολυπροπυλένιο κι ύστερα μια μακρυμάνικη mid-weight (μέτριο ως προς τη ζέστη που προσφέρει, σε αντίθεση με τα expedition-weight) μπλούζα που φτάνει ψηλά στο λαιμό. Πάνω από αυτό πάει ένα λεπτό φλις, ακολουθούμενο από ένα βαρύτερο wind-proof γιλέκο από φλις. Προσπαθώ πάντα να αποφεύγω να κινούμαι φορώντας το hardshell τζάκετ μου, αν και, όπως ανέφερα προηγουμένως, τα νέα τζάκετ από shoftshell κάνουν πιο λογική κι αυτή την επιλογή. Επίσης φροντίζω να τοποθετώ το πιο ζεστό στρώμα –συνήθως ένα τζάκετ με συνθετικό γέμισμα– κοντά στην κορυφή του σακιδίου μου, έτσι ώστε να μπορώ να το φοράω στις στάσεις. Μην ξεχάσετε να κρατάτε εύχερο το αντιανεμικό σας τζάκετ για την περίπτωση ξαφνικής αλλαγής καιρού.
Τέλος, τα άκρα σας: ένα ζευγάρι windproof φλις γάντια είναι ιδανικό για να το φοράτε όταν κινείστε σε στεγνές συνθήκες. Στις πιο άγριες συνθήκες θα χρειαστείτε ένα διπλό γάντι που να αποτελείται από κάποια μεμβράνη και μια αποσπώμενη επένδυση την οποία μπορείτε να στεγνώνετε, αφού τα γάντια σας θα μουσκέψουν. Οι περισσότεροι κουβαλούν αρκετά ζευγάρια γάντια ή τουλάχιστον δύο εσωτερικά ζευγάρια.
Βεβαιωθείτε ότι τα γάντια σας σάς επιτρέπουν να έχετε κάποια αίσθηση αφής, αφού θα χρειαστεί ίσως να δένετε κόμπους, να τοποθετείτε παγόβιδες κ.λπ. φορώντας τα. Σε κρύο καιρό θα πρέπει να έχετε μαζί σας κι ένα ζευγάρι χούφτες. Έχω εγκαταλείψει τις χούφτες από φλις και αντ’ αυτών κουβαλάω ένα ζευγάρι χούφτες από μαλλί, αλλά για πιο ακραίες καταστάσεις οι χούφτες με συνθετικό γέμισμα είναι ό,τι πρέπει. 
Όσο για το κεφάλι, για μια φορά ακούστε τη συμβουλή της μητέρας σας και φορέστε σκούφο. Τίποτα εξεζητημένο, απλώς ένα συνθετικό ή μάλλινο σκούφο, τον οποίο μπορείτε να έχετε πάντα σε μια τσέπη ενώ κινείστε και να τον φοράτε στις στάσεις. Ένα από τα πιο αγαπημένα μου πράγματα είναι μια μεταξωτή μπαλακλάβα, η οποία προσθέτει θερμότητα δυσανάλογα πολλή για το βάρος της. Οι πιο χοντρές μπαλακλάβες τείνουν να εμποδίζουν την ακοή σας.

ΓΥΑΛΙA:

Καθώς η ακτινοβολία UV είναι ισχυρότερη στο υψόμετρο και το χιόνι τείνει να αντανακλά το φως του ήλιου, θα χρειαστείτε ένα ποιοτικό ζευγάρι γυαλιά ηλίου. Τα κλασικά γυαλιά για παγετώνα, με τους στρογγυλούς φακούς και τα άκομψα πλαϊνά προστατευτικά είναι λίγο ξεπερασμένα. Η αλπινιστική μόδα επιβάλλει να φοράτε κομψά γυαλιά ηλίου που περιβάλλουν όλο το μάτι. Αγοράστε όσο σκοτεινούς φακούς πιστεύετε ότι θα χρειαστείτε (ή αντέχει η τσέπη σας), όμως τα γυαλιά σας πρέπει τουλάχιστον να σας προσφέρουν 100% προστασία στην υπεριώδη ακτινοβολία και 85% μείωση της έντασης του ορατού φωτός. Επίσης, έχετε μαζί σας ένα καπέλο για προστασία από τον ήλιο.

ΠΙΟΛΕ:

Το πιολέ, αυτό το έμβλημα της ορειβασίας, είναι ίσως το πιο βασικό κομμάτι του εξοπλισμού σας. Θα χρειαστείτε ένα ελαφρύ πιολέ, που όμως πρέπει να είναι αρκετά δυνατό ώστε να το χτυπάτε στο χιόνι κι ύστερα να κρέμεστε ολόκληρος σε αυτό. Το μέσο μήκος του είναι 60-70 εκατοστά – δε θέλετε ένα ορειβατικό μπαστούνι 1,5 μέτρων ή ένα κοντό τεχνικό πιολέ πάγου. Αντ’ αυτού, το πιολέ σας πρέπει να έχει κυρτή μύτη, ένα σκεπάρνι κατάλληλο για να κατασκευάζετε πλατώματα για τη σκηνή σας κι ένα ίσιο στέλεχος. Εφόσον σπάνια θα φοράτε τον ιμάντα του ενώ το κρατάτε, απλώς εξοπλίστε το με ένα κορδονέτο. Για εκείνους χωρίς οικονομικά προβλήματα τα πιολέ τιτανίου είναι η τελευταία λέξη της τεχνολογίας, αφού είναι υπερ-ελαφριά και ανθεκτικά.

ΚΡΑΜΠΟΝ:

Τα κραμπόν σας, εκείνα τα ακιδωτά εργαλεία που πάντα φαίνεται να προσελκύουν την προσοχή του κοινού, πρέπει να έχουν οριζόντιες τις εμπρός μύτες. Δέκα ή δώδεκα μύτες αρκούν για τη διάσχιση παγετώνα. Η μεγαλύτερη απόφαση εδώ είναι το σύστημα δεσίματος: fast, semi-fast ή δετά; Οι βασικές διαφορές ανάμεσα στα ποικίλα συστήματα είναι η εφαρμογή, η απόδοση και η ευκολία προσάρτησής τους, καθώς και η συμβατότητά του συστήματος με τη δική σας μπότα. Ανεξάρτητα από το ποιο σύστημα θα επιλέξετε, τα κραμπόν σας πρέπει να είναι εύκολο να ρυθμιστούν, χωρίς να απαιτούνται εργαλεία. Οι αντιστομωτικές σόλες (αγγλ. anti-bott) βοηθούν πολύ στο περπάτημα σε υγρό σε χιόνι, κάτι πολύ συνηθισμένο στα βουνά μας.

ΜΠΟΝΤΡΙΕ:

Για το μποντριέ σας μην ανησυχείτε για το πάχος της ζώνης, για τις θηλιές των υλικών ή για άλλα αξεσουάρ. Ένα απλό ανοιγόμενο από πίσω μποντριέ με μη ρυθμιζόμενες και χωρίς βάτα θηλιές για τα πόδια είναι τέλειο. Προσέξτε να το αγοράσετε σε νούμερο που να ταιριάζει σε όλα σας τα ρούχα.

ΥΛΙΚΑ:

Για υλικά έχετε μαζί σας δυο-τρία μεγάλα καραμπίνερ ασφαλείας με βιδωτή (όχι auto-lock) πύλη, τέσσερα-πέντε απλά καραμπίνερ (τα πιο ελαφριά που θα βρείτε), μια συσκευή ασφάλισης (τα οχτάρια είναι καλά αν η διαδρομή περιλαμβάνει σταθερά σχοινιά) και είτε προύζικ, είτε (για εκείνους που επιμένουν να είναι high-tech) ένα ζευγάρι μηχανικούς αναβατήρες. Προσθέστε δυο ιμάντες (έναν απλό κι ένα διπλό) κι ένα κορδονέτο.
Όσον αφορά τα υλικά ασφάλισης, το τι θα έχετε μαζί σας εξαρτάται από τις συνθήκες του χιονιού. Οι αλουμινογωνιές είναι ό,τι πρέπει στο συμπαγές χιόνι, άχρηστες όμως στην πούδρα ή τον πάγο. Οι παγόβιδες, όπως δηλώνει το όνομά τους, δεν δουλεύουν καλά σε οποιονδήποτε τύπο χιονιού. Τα deadman, βαριά και εύκολο να βγουν όταν τα τοποθετείτε, φυλάσσονται για ασταθές χιόνι. Γενικά, το τι θα επιλέξετε εξαρτάται από το τι θα συναντήσετε.

ΣΧΟΙΝΙ:

Θα χρειαστείτε ένα σχοινί που θα σας κρατήσει (ή θα σας τραβήξει) έξω από εκείνες τις εκνευριστικές κρεβάς. Εφόσον δεν έχετε να κάνετε με κοφτερές ακμές ή εξαιρετικά μεγάλες τάσεις, το σχοινί μπορεί να είναι αρκετά λεπτό – 8-9 χιλιοστά είναι μια χαρά. Το μήκος θα εξαρτηθεί από το πόσους ανθρώπους σκοπεύετε να συμπεριλάβετε στη σχοινοσυντροφιά σας, ωστόσο ένα σχοινί 50 μέτρων είναι συνήθως αρκετό για δύο ως τέσσερα άτομα. Βεβαιωθείτε ότι είναι δυναμικό σχοινί πιστοποιημένο από την UIAA με αντοχή στην υγρασία (dry).

ΣΑΚΙΔΙΟ:

Τώρα χρειάζεστε κάτι με το οποίο θα κουβαλάτε όλα αυτά τα υλικά εκεί πάνω. Όχι, δεν μιλάμε για βαστάζους, αλλά για σακίδια. Για fast-and-light εξορμήσεις, όπου έχετε περικόψει τον εξοπλισμό στον απολύτως απαραίτητο, μπορείτε να βολευτείτε με ένα σακίδιο χωρίς σκελετό, όμως για πιο μεγάλες εξορμήσεις με περισσότερο εξοπλισμό (που δυστυχώς είναι ο κανόνας) θα χρειαστείτε σακίδιο με εσωτερικό σκελετό. Η κοινή λογική λεει ότι αν αγοράσετε μεγαλύτερο σακίδιο, στη συνέχεια θα βρείτε έναν τρόπο να το γεμίσετε με άσχετο εξοπλισμό. Διαφωνώ. Πάρτε το μεγαλύτερο σακίδιο (μεταξύ 50 και 80 λίτρων), αλλά αποφύγετε (ή περικόψτε) μη απαραίτητα χαρακτηριστικά, όπως καπάκια τα οποία μετατρέπονται σε παράξενα σακίδια, εσωτερικούς κατανεμητές και την πληθώρα ιμάντων και κλιπς, τα οποία στολίζουν τα περισσότερα σακίδια. Στα υποχρεωτικά χαρακτηριστικά συμπεριλαμβάνονται οι πλαϊνοί ιμάντες συμπίεσης, οι θηλιές στήριξης πιολέ/κραμπόν κι ένα επεκτεινόμενο μανίκι-μπίβι σακ στο εσωτερικό.

ΜΠΑΤΟΝ ΠΕΖΟΠΟΡΙΑΣ:

Τα σπαστά τηλεσκοπικά μπατόν πεζοπορίας θα σώσουν τα γόνατά σας στις καταβάσεις και μπορούν να λειτουργήσουν και ως όργανα εξέτασης χιονοστιβάδων. Οι εταιρείες Black Diamond και Grivel κατασκευάζουν μπατόν που διαθέτουν λαβές με κοντές αιχμηρές άκρες, που μετατρέπουν το μπατόν του σκι σε πιολέ κατάλληλο για την αναχαίτιση πτώσεων. Μην ξεχάσετε να αγοράσετε μεγάλες βάσεις για πεζοπορία σε βαθύ χιόνι.

ΚΡΑΝΟΣ:

Τέλος, βασικό είναι το κράνος, ιδιαίτερα αν υπάρχει κίνδυνος για πτώσεις πετρών ή πάγου. Πρέπει να ρυθμίζεται εύκολα, να έχει καλό αερισμό και να διαθέτει σημεία στερέωσης φακού. Τα κράνη από hardshell τείνουν να είναι πιο κατάλληλα στους πιθανούς κινδύνους της ορειβασίας απ’ ό,τι αυτά από διογκωμένο πολυστυρένιο, αλλά είναι και βαρύτερα.

ΡΟΥΧΙΣΜΟΣ:
1. Μπότες: μονωμένο δέρμα ή διπλές πλαστικές
2. Κάλτσες
3. Γκέτες
4. Ισοθερμικό παντελόνι
5. Παντελόνι shoftshell
6. Αδιάβροχο παντελόνι/σαλοπέτα
7. Ισοθερμική μπλούζα
8. Windshirt
9. Windproof γιλέκο από φλις
10. Shoftshell τζάκετ 
11. Shell τζάκετ
12. Windproof φλις γάντια
13. Shell γάντια
14. Χούφτες
15. Σκούφος με επένδυση
16. Καπέλο για τον ήλιο
17. Γυαλιά ηλίου, αντιηλιακό/λιποζάν
18. Μονωμένες μπότες κατασκήνωσης

ΥΛΙΚΑ:
19. Μπατόν πεζοπορίας
20. Πιολέ
21. Κραμπόν
22. Μποντριέ
23. Καραμπίνερ
24. Συσκευή ασφάλισης
25. Σχοινί
26. Αλουμινογωνιές, deadman, παγόβιδες.
27. Κράνος
28. Φακός κεφαλής
29. Σακίδιο
30. Υπνόσακος
31. Υπόστρωμα
32. Γκαζάκι
33. Σκεύος μαγειρέματος
34. Σύστημα ενυδάτωσης/υδροδοχείο ή μπουκάλια
35. Διάφορα: σουγιάς, κιτ επιδιόρθωσης, κουτί πρώτων βοηθειών
36. Μπίβισακ

 

ΠΗΓΗ